Waar maken jongeren zich zorgen over?

Gepubliceerd: 29-04-2021



In het najaar van 2020 hebben we voor het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) kwalitatief onderzoek gedaan onder jongeren (18 - 25 jaar). Het SCP wilde graag weten hoe de coronacrisis het leven van jongeren heeft geraakt en hoe ze kijken naar de samenleving. Dit als aanvulling op het Continu Onderzoek Burgerperspectieven-onderzoek dat het SCP elk kwartaal uitvoert. De jongeren waren in de online groepsgesprekken zeer open over de beperkingen waarmee ze te maken hebben en hoe ze deze beleven.

“De gesprekken hielpen ons om een inkijkje te krijgen in hun dagelijks leven, maar ook om een beeld te krijgen over hun stemming over Nederland. Het snakken naar sociale contacten door jongeren kwam sterk naar voren, maar eveneens de onzekerheid over de vooruitzichten op studie, baan en stages.” Zo benoemde Emily Miltenburg van het SCP de waarde van het kwalitatieve onderzoek.

Corona zet sociale leven jongeren op zijn kop en zorgt voor onzekerheid over de toekomst 

De coronacrisis heeft de jongeren behoorlijk geraakt het afgelopen jaar en doet dat nog steeds. Prominent zijn de omschakeling naar online onderwijs en veranderingen met betrekking tot stage/werk/bijbaan. Maar hun sociale leven staat ook op zijn kop doordat dit enorm is ingeperkt; hun leven speelt zich nu af in kleinere kring. En dit heeft invloed op hun stemming, omdat ze het face-to-face contact missen. Dit zien ze ook bij andere jongeren gebeuren. “Wij zijn de groep die het meest snakken naar fysiek contact. Festivals, noem maar op, dat deden wij het meest.”

Ze maken zich geen zorgen over de eigen gezondheid, maar wel dat ze anderen (ouders, kwetsbare familieleden) kunnen besmetten. De toekomst stelt de jongeren voor veel onzekerheid: hoe lang gaat de coronacrisis nog duren met bijbehorend online onderwijs, thuiswerken, niet naar de sportvereniging of uit kunnen? Maar ook de vooruitzichten met betrekking tot het vinden van een stage of baan staan onder druk. Hbo- en wo-jongeren vragen zich verder af welke economische gevolgen (een recessie, werkloosheid) te verwachten zijn.

De maatregelen (red: ten tijde van het onderzoek de net afgekondigde ‘gedeeltelijke lockdown’ in oktober 2020) kunnen op een brede steun rekenen van de jongeren, maar dat betekent niet dat ze deze klakkeloos aanvaarden. Want ze plaatsen ook vraagtekens bij sommige maatregelen die ze als onlogisch ervaren.

Jongeren hebben zorgen over de samenleving, maar zijn blij met aandacht voor duurzaamheid en klimaat

De stemming over de richting van de Nederlandse samenleving is negatiever onder mbo-jongeren dan onder hbo- en wo-jongeren; zij vinden dat het eerder de slechte kant opgaat, terwijl hbo- en wo-jongeren hier wisselend over denken.
 
Jongeren zien unaniem een aantal oorzaken voor de negatieve richting: de coronacrisis en negatieve gevolgen hiervan (onder andere het online onderwijs) en een toenemende polarisatie in de zin dat meningen steeds extremer worden geuit en standpunten verder uit elkaar komen te staan. De zwartepietendiscussie, Black Lives Matter en verschillen tussen links en rechts  worden regelmatig aangehaald als voorbeelden/uitingen hiervan. Ze zijn eveneens van mening dat sociale media een negatieve en aanjagende rol hierin spelen.

Jongeren zijn positief over de grotere aandacht voor duurzaamheid en het klimaat, al zou dat volgens een aantal nog wel meer mogen zijn dan nu het geval is.

Jongeren zien eerder verschillen tussen groepen in de samenleving dan tegenstellingen

Ook al kwam polarisatie spontaan naar voren bij de stemming over de samenleving, dat betekent niet dat de jongeren van mening zijn dat er sprake is van spanningen of conflicten tussen groepen in de samenleving. Dit lijken wat ‘te grote’ woorden. Jongeren hebben het zelf meer over verschillen tussen groepen.
 
Het tegenover elkaar staan van groepen wordt vooral opgevat als dat groepen bepaald gedrag of denkbeelden aan elkaar toeschrijven, al dan niet terecht. Sociale media maken het heel makkelijk om meningen te ventileren en daarin geen blad voor de mond te nemen wat voor een verharding van standpunten zorgt.
 
Jongeren geven verschillende oorzaken aan voor verschillen tussen groepen. Ze hebben het over onwetendheid die leidt tot vooroordelen, de rol van de opvoeding hierin, het opkomen voor je eigen belang, de informatie die je krijgt, het niet ontmoeten van andere groepen en daarmee denkbeelden ook niet bijstellen, en het niet openstaan voor elkaar maar snel ‘labelen’.

Kortom: we zien jongeren die serieuze zorgen hebben over hun/de toekomst maar niet mee willen gaan in een algeheel negatieve stemming.

Meer weten?

Wil je het volledige rapport van Kantar lezen? Klik dan hier

Wil je het volledige rapport van het SCP lezen, dat meer ingaat op hoe Nederlanders in het algemeen eind 2020 staan tegenover thema’s als de coronacrisis en de stemming over de samenleving, klik dan hier.

Of neem contact op

Judith ter Berg
Client Consultant Qualitative
e:  judith.ter.berg@kantar.com 






Yolanda Schothorst
Client Director Qualitative
e: yolanda.schothorst@kantar.com